E-ticaret deposunda hangi ürünün önce rafından çıkacağı, göründüğünden çok daha fazla şeyi belirler: son kullanma tarihi geçmiş ürün iadeleri, raf köşesinde unutulan eski stok, yanlış lottan gönderilen siparişler ve müşteri şikâyetleri. Bu kararı veren iki temel yöntem FIFO ve FEFO'dur. Bu yazıda FIFO ve FEFO'nun ne olduğunu, e-ticaret deposunda hangisinin ne zaman kullanılacağını ve bu kuralların bir WMS ile nasıl otomatik uygulandığını anlatıyoruz.

FIFO nedir?

FIFO, First In, First Out yani “ilk giren ilk çıkar” anlamına gelir. Depoya ilk kabul edilen stok, siparişlerde ilk toplanan stoktur. Tarih esası mal kabul tarihidir. FIFO; tekstil, elektronik aksesuar, ev ürünleri gibi raf ömrü sınırlı olmayan ama zamanla modası geçebilen, ambalajı eskiyebilen ya da fiyatı değişebilen ürünlerde kullanılır.

FIFO'nun temel faydası stok yaşlanmasını önlemektir. Yeni gelen koli rafın önüne, eski koli arkaya konulduğunda eski stok aylarca beklemeye başlar. Sezon sonunda bu ürünler indirimle elden çıkarılmak zorunda kalınır ya da sayımda “kayıp” olarak görünür.

FEFO nedir?

FEFO, First Expired, First Out yani “son kullanma tarihi ilk dolan ilk çıkar” demektir. Burada esas alınan tarih, kabul tarihi değil ürünün son kullanma tarihidir (SKT). Kozmetik, gıda takviyesi, bebek ürünleri, evcil hayvan maması ve kişisel bakım gibi kategorilerde FEFO zorunlu hâle gelir.

Örneğin aynı şampuandan iki lot depoya girmiş olabilir: önce gelen lotun SKT'si 2028, sonra gelen lotun SKT'si 2027 olabilir. FIFO uygulanırsa 2028 lotu önce gönderilir ve 2027 lotu tarih riskine girer. FEFO ise 2027 lotunu önce çıkarır.

FIFO ve FEFO arasındaki farklar

  • Esas alınan tarih: FIFO'da mal kabul tarihi, FEFO'da son kullanma tarihi.

  • Uygun ürünler: FIFO tarihsiz ürünlerde, FEFO raf ömrü olan ürünlerde.

  • Gereken veri: FIFO için kabul tarihi yeterlidir; FEFO için lot ve SKT bilgisinin her kolide kayıtlı olması gerekir.

  • Hata maliyeti: FIFO hatası stok yaşlanması yaratır; FEFO hatası imha, iade ve müşteri güveni kaybı yaratır.

Örnek: FEFO ile toplama sırası

Bir e-ticaret deposunda aynı SKU'dan üç lot bulunsun:

  • Lot A — kabul: 1 Eylül, SKT: Mart 2027, 120 adet, raf B-04

  • Lot B — kabul: 15 Eylül, SKT: Aralık 2026, 80 adet, raf C-11

  • Lot C — kabul: 10 Ekim, SKT: Haziran 2027, 200 adet, raf A-02

FIFO kuralında toplayıcı önce Lot A'ya gider. FEFO kuralında ise önce Lot B toplanmalıdır; çünkü SKT'si en yakın olan odur. Toplayıcı bunu elle hatırlayamaz. 100 adetlik bir sipariş dalgasında doğru yönlendirme “80 adet C-11'den, 20 adet B-04'ten” şeklinde olmalıdır. Bu yönlendirmeyi yapan şey WMS'tir.

Lot ve SKT'yi koliye bağlayın. FEFO, her kolinin doğru barkodla etiketlenmesiyle başlar. Ücretsiz Fovius Barkod aracı ile etiketlerinizi hazırlayın.

E-ticaret deposunda FIFO/FEFO neden zor uygulanır?

  • Raf düzeni: Yeni gelen stok erişimi kolay raflara konur, eski lot arkada kalır.

  • Eksik veri: Mal kabulde lot ve SKT okutulmazsa sistem hangi kolinin önce çıkacağını bilemez.

  • Hız baskısı: Kargo kesim saatine yetişmeye çalışan toplayıcı en yakın rafa gider.

  • Çok lokasyon: Aynı SKU birden fazla rafta olduğunda doğru lotu seçmek tahmine kalır.

Fovius WMS ile FIFO ve FEFO otomasyonu

Fovius WMS, mal kabulden sevkiyata kadar her koliyi barkodla izleyen depo yönetim sistemidir. Mal kabulde lot ve son kullanma tarihi kaydedilir; ürün bazında FIFO veya FEFO kuralı tanımlanır. Toplama listesi oluşturulduğunda sistem, kurala göre doğru lokasyonu ve doğru lotu toplayıcının el terminaline gönderir.

  • Mal kabulde lot/SKT okutma ve eksik veri uyarısı

  • SKU bazında FIFO veya FEFO toplama kuralı

  • SKT'si yaklaşan stoklar için erken uyarı raporu

  • Yanlış lot okutulduğunda toplama anında engelleme

  • Lokasyon ve lot bazında anlık stok görünümü

Böylece kural toplayıcının hafızasına değil sisteme bağlanır. Yeni başlayan personel de deneyimli ekip kadar doğru toplar; imha ve iade maliyetleri düşer.

Hangisini seçmelisiniz?

Ürün portföyünüzde son kullanma tarihi olan tek bir kategori bile varsa o kategoride FEFO kullanın; diğer ürünlerde FIFO yeterlidir. Doğru yaklaşım, kuralı SKU veya kategori bazında tanımlayabilen bir WMS ile iki yöntemi aynı depoda birlikte çalıştırmaktır.

Deponuzda doğru stok önce çıksın. Fovius WMS çözümünü inceleyin, etiketleriniz için Barkod aracını kullanın.

Demo ve bilgi için: destek@fovius.com · 0850 309 56 07